విద్యుత్ కొనుగోలు ఒప్పందాలు: జగన్ ప్రభుత్వ నిర్ణయం, దాని పర్యవసానాలు

చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభుత్వ హయాంలో కుదిరిన విద్యుత్ కొనుగోలు ఒప్పందాలను (PPAs) రద్దు చేసి, తిరిగి చర్చలు జరపాలని వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి తీసుకున్న నిర్ణయం ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యుత్ రంగాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఈ చర్యలు అనేక చట్టపరమైన వివాదాలకు, ఆర్థిక సంక్షోభానికి, చివరకు ప్రజలపై పెనుభారానికి దారితీశాయి.

ఆరంభం:
2019లో అధికారంలోకి వచ్చిన వెంటనే, ముఖ్యమంత్రి జగన్ మోహన్ రెడ్డి జూలై 1, 2019న గత ప్రభుత్వం కుదుర్చుకున్న PPAsని సమీక్షించి, తిరిగి చర్చలు జరుపుతామని ప్రకటించారు. ఈ ఒప్పందాల వల్ల ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలపై (డిస్కంలు) అధిక భారం పడుతోందని ఆయన ఆరోపించారు.

దార్శనికుడు చంద్రబాబు వచ్చే రెన్యువబుల్ ఎనర్జీ, ఎనర్జీ టెక్నాలజీలో వచ్చే ఆవిష్కరణల వలన భవిష్యత్తులో విద్యుత్ ధరలు తగ్గుతాయని, ఆ క్లీన్ ఎనర్జీని ప్రోత్సహించాలని, వచ్చే పెట్టుబడులతో డిమాండ్ పెరిగితే తట్టుకోవడానికి అప్పటి ధరలతో ఒప్పందాలు చేసుకొన్నారు.

ఈ ఒప్పందాల వల్ల రాష్ట్రానికి ₹2,636 కోట్ల నష్టం వాటిల్లిందని జగన్ ప్రభుత్వం ఆరోపించింది. ఈ మొత్తాన్ని సంబంధిత సంస్థల నుంచి తిరిగి రాబట్టాలని, తద్వారా విద్యుత్ వ్యయాన్ని తగ్గించి, డిస్కంల ఆర్థిక ఇబ్బందులను తొలగిస్తామని ముందూవెనుక ఆలోచించకుండా.. హడావిడిగా.. ఆర్భాటంగా ప్రకటించింది లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

అయితే, ఈ నిర్ణయానికి వెంటనే తీవ్ర ప్రతిఘటన ఎదురైంది. 40కి పైగా పునరుత్పాదక ఇంధన సంస్థలు ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని కోర్టులో సవాల్ చేశాయి. ఈ PPAs పోటీ బిడ్డింగ్ మరియు నియంత్రణ ఆమోదాల తర్వాత చట్టబద్ధంగా కుదిరిన ఒప్పందాలని అవి వాదించాయి.

జూలై 24, 2019న, సుజ్లాన్, యాక్సిస్ ఎనర్జీ వంటి సంస్థలు దాఖలు చేసిన పిటిషన్లకు స్పందిస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులపై తాత్కాలిక స్టే విధించింది. ఇది జగన్ ప్రణాళికలకు పెద్ద చట్టపరమైన అడ్డంకిగా మారింది.

అంతేకాకుండా, అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ ఫర్ ఎలక్ట్రిసిటీ (APTEL) కూడా 21 పవన విద్యుత్ PPAsని ముందుగానే రద్దు చేయకుండా ప్రభుత్వాన్ని నిరోధించింది. అవినీతి లేదా దుష్ప్రవర్తనకు స్పష్టమైన ఆధారాలు లేకుండా చట్టబద్ధమైన ఒప్పందాలను ఏకపక్షంగా రద్దు చేయలేరని ఇది స్పష్టం చేసింది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థల నుండి వ్యతిరేకత
కేంద్ర ప్రభుత్వం, యూనియన్ విద్యుత్ శాఖా మంత్రి ఆర్కే సింగ్ నాయకత్వంలో, PPAsని రద్దు చేయవద్దని లేదా ఏకపక్షంగా తిరిగి చర్చలు జరపవద్దని పదేపదే హెచ్చరించింది. ఆర్కే సింగ్ జగన్‌కు అనేక లేఖలు రాస్తూ, ఒప్పందాలను గౌరవించడం కేవలం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మాత్రమే కాకుండా భారతదేశం అంతటా పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని కాపాడటానికి కీలకమని నొక్కి చెప్పారు.

ధరల నిర్ణయం స్వతంత్ర నియంత్రణ సంస్థల ద్వారా బహిరంగ విచారణల తర్వాత జరుగుతుందని, తప్పులకు స్పష్టమైన ఆధారాలు ఉంటే తప్ప రద్దులు చేయకూడదని ఆయన సూచించారు.

విదేశీ వ్యవహారాల పరంగా, జపాన్ జోక్యం చేసుకుంది. జపాన్ రాయబారి కెంజీ హిరమత్సు, ఆంధ్రప్రదేశ్ నిర్ణయాల వల్ల SB ఎనర్జీ, రెన్యూ పవర్ వంటి జపాన్ మద్దతు ఉన్న సంస్థలతో సహా విదేశీ పెట్టుబడిదారులపై పడే ప్రభావంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఒప్పందాలను మార్చడం ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యాపార వాతావరణానికి మరియు అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసానికి హాని కలిగిస్తుందని రాయబారి హెచ్చరించారు.

ఆర్థిక ప్రభావం: డిస్కంల సంక్షోభం నుంచి రాష్ట్రంపై భారం వరకు
జగన్ చర్యలు ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యుత్ రంగంలో ఇప్పటికే ఉన్న ఆర్థిక పరిస్థితులను మరింత దిగజార్చాయి. విద్యుత్ పంపిణీకి బాధ్యత వహించే రాష్ట్ర డిస్కంల అప్పులు దాదాపు రెట్టింపు అయ్యాయి – 2018-19లో ₹62,826 కోట్ల నుంచి 2023-24 నాటికి ₹1,12,422 కోట్లకు పెరిగాయి. జగన్ హయాంలో మొత్తం విద్యుత్ రంగ నష్టాలు ₹1.29 లక్షల కోట్లకు చేరాయి.

నష్టాలకు ప్రధాన కారణాలు:
PPA ఒప్పందాలు దెబ్బతినడం వల్ల స్వల్పకాలికంగా అధిక ధరలకు విద్యుత్ కొనుగోలు చేయాల్సి రావడం, దీని వల్ల ₹12,250 కోట్లకు పైగా అదనపు ఖర్చు పడింది.
ముఖ్యమైన విద్యుత్ ప్రాజెక్టుల ప్రారంభంలో జాప్యం వల్ల ₹12,818 కోట్ల నష్టాలు వచ్చాయి.
పెరిగిన రుణాలపై వడ్డీ, క్షీణించిన క్రెడిట్ రేటింగ్‌ల వల్ల ఫైనాన్సింగ్ ఖర్చులు ₹2,442 కోట్లు పెరిగాయి.
ప్రతికూల PPA రద్దులు మరియు తిరిగి చర్చల వల్ల జరిగిన నష్టాలు సుమారు ₹47,741 కోట్లు.
ఈ మొత్తం ఆర్థిక ఒత్తిడి రాష్ట్ర విద్యుత్ వ్యవస్థను దాదాపు దివాలా అంచుకు నెట్టింది.

ప్రజలపై భారం ఎలా పడింది?
పెరుగుతున్న ఆర్థిక నష్టాలను భర్తీ చేయడానికి, ప్రభుత్వం వినియోగదారులపై వరుసగా 9 సార్లు విద్యుత్ ధరల పెంపు మరియు సర్‌ఛార్జిలను విధించింది. జగన్ హయాంలో గృహ వినియోగదారుల విద్యుత్ ధరలు సుమారు 45% పెరిగాయి, రిటైల్ టారిఫ్ యూనిట్‌కు ₹3.87 నుంచి ₹5.63 లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా పెరిగింది.

వినియోగదారులు భరించాల్సి వచ్చింది:
ఆ ఐదు సంవత్సరాలలో మొత్తం ₹32,166 కోట్ల సర్‌ఛార్జిలు.
దాదాపు ₹9,863 కోట్ల ట్రూ-అప్ మరియు ఫ్యూయల్ సర్‌ఛార్జిలు.
₹5,604 కోట్ల విద్యుత్ డ్యూటీ వసూళ్లు. అంతేకాకుండా, పెరిగిన కరెంటు కోతలు మరియు సరఫరాలో అస్థిరత ప్రజల రోజువారీ జీవితాన్ని, వ్యాపార, పారిశ్రామిక ఆర్థిక కార్యకలాపాలను దెబ్బతీశాయి, వినియోగదారులకు పరోక్ష నష్టాలను కలిగించాయి.

కొనసాగుతున్న వివాదం: SECI ఒప్పందం మరియు లంచం ఆరోపణలు
2024 చివరలో ఈ కథనంలో ఒక కొత్త మలుపు చోటు చేసుకుంది. US సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ కమిషన్ (SEC) దాఖలు చేసిన ఒక అభియోగంలో SECI మరియు అదానీ గ్రూప్‌కు సంబంధించిన ₹1.75 లక్షల కోట్ల సౌర విద్యుత్ ఒప్పందంలో లంచం ఆరోపణలు వెల్లడయ్యాయి.

ఈ ఒప్పందాలను దక్కించుకోవడానికి జగన్ ప్రభుత్వానికి ₹1,750 కోట్ల లంచం ఇవ్వజూపినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఈ వివాదం ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యుత్ రంగంలో పాలన, పారదర్శకతపై కొత్త ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది మరియు ప్రస్తుత ప్రభుత్వంపై తాజా ఆర్థిక, రాజకీయ ఒత్తిడిని కలిగించింది.

అధికారంలోకి రాగానే చంద్రబాబు సమీక్షించి, శ్వేత పత్రం ప్రకటించారు. స్వాపింగ్ విధానాన్ని అనుసరించి షార్ట్ టర్మ్ కొనుగోలు నష్టాలను తగ్గించారు. వెయ్యి కోట్ల మిగులును ట్రూ డౌన్ పేరుతో యూనిట్ కు 13 పైసలు తగ్గించాలనే నిర్ణయానికి ఆమోదం తెలిపారు. అంతర్జాతీయంగా తిరిగి ఆ సంస్థల నమ్మకాన్ని పునరుద్దరణ కోసం శ్రమిస్తున్నారు.

విద్యుత్ రంగంలో వినాసకర జగన్ విధ్వంసం నుండి జనాన్ని, వినియోగదారులను తన సహనం, సమయోచిత నిర్ణయాలతో భయటపడేయడానికి సమీక్షలు చేస్తూ.. మరోవైపు పెద్ద ఎత్తున ప్రతి ఇంటి మీదా సోలార్ పెట్టించడం నుండి లక్ష్యాలు పెట్టుకొని పనిచేస్తున్నారు.

అయినా అవేమీ జరగనట్లుగా వైకాపా రోత పత్రిక, ఫేక్ సోషల్మీడియా ద్వారా జగన్ సంస్కరణల ఫలితాలు అని ప్రచారం చేసుకొంటున్నాడు. కనీస సిగ్గు అనేది లేని జగన్ నిర్వాహకాలు భరిస్తూ.. జనం గమనిస్తున్నారు.