క్వాంటం నుండి ఖగోళం’ వైపు అమరావతి అడుగు?

– భవిష్యత్తు విజ్ఞాన విప్లవానికి నూతన విద్యాలయం అవుతుందా?

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాజధాని అమరావతి కేవలం పరిపాలనా కేంద్రంగా మాత్రమే కాకుండా, దేశంలోనే అగ్రశ్రేణి విజ్ఞాన కేంద్రంగా రూపుదిద్దుకోబోతోంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరియు దేశంలోని అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక ఖగోళ పరిశోధనా సంస్థ అయిన ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ (IIA) మధ్య కుదిరిన చారిత్రక ఒప్పందం ద్వారా, ఇక్కడ ‘కాస్మోస్ ప్లానెటోరియం’ నిర్మాణం కానుంది. దీనిని కేవలం ఒక ప్రదర్శనా కేంద్రంగా కాకుండా.. క్వాంటం టెక్నాలజీ, మెటీరియల్స్ సైన్స్ మరియు ఖగోళ శాస్త్రం అనే మూడు కీలకమైన రంగాలను ఒకే గొడుగు కిందకు తెచ్చే ‘విజ్ఞాన విప్లవానికి’ వేదికగా మార్చితే? అద్భుతాలు జరుగుతాయి. ఈ ప్లానెటోరియం యొక్క అతిపెద్ద ప్రత్యేకత, ఇందులో IIA పరిశోధనా డేటా మరియు అత్యాధునిక సాంకేతికతను వినియోగించడం.

ఇది సాధారణ డోమ్ ప్రొజెక్షన్ సెటప్ కాదు; అత్యాధునిక త్రీడీతో లీనమయ్యే రియల్ టైం సాంకేతికతతో రూపొందించబడుతుంది. అంటే, ఇక్కడకు వచ్చే సందర్శకులు కేవలం తెరపై నక్షత్రాలను చూడకుండా, వాస్తవంగా గెలాక్సీల మధ్య ఈదుతూ, నెబ్యులాల గుండా ప్రయాణించిన అనుభూతిని పొందుతారు. ఇక్కడి కంటెంట్ IIA శాస్త్రవేత్తలు సేకరించిన అత్యంత కచ్చితమైన, ప్రపంచ స్థాయి పరిశోధనా డేటా ఆధారంగా ఉంటుంది. ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలకు గురుత్వాకర్షణ తరంగాలను లేదా చీకటి పదార్థం (Dark Matter) వంటి అంశాలను పరిశోధించడానికి అవసరమైన అత్యంత సున్నితమైన క్వాంటం సెన్సార్ల అభివృద్ధికి ఈ కేంద్రం దోహదపడవచ్చు. అంతేకాకుండా, IIA సేకరించే భారీ డేటాను విశ్లేషించడానికి మరియు సంక్లిష్టమైన ఖగోళ నమూనాలను అర్థం చేసుకోవడానికి క్వాంటం కంప్యూటింగ్ అవగాహనను ఈ కేంద్రం ప్రోత్సహిస్తుంది.

ఈ క్వాంటం-ఖగోళ శాస్త్ర లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి మూల కారణం మెటీరియల్స్ సైన్స్. క్వాంటం సెన్సార్లను తయారు చేయడానికి, అత్యంత స్వచ్ఛమైన మరియు నిర్దిష్టమైన లక్షణాలు గల అధో-ఉష్ణోగ్రత పదార్థాలు అవసరం. ఈ కేంద్రం పరిశోధనలను క్వాంటం మెటీరియల్స్ రూపకల్పన వైపు మళ్లించడం ద్వారా, రాష్ట్రంలో అత్యాధునిక R&D (పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి) వాతావరణం ఏర్పడుతుంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ ఆంధ్రప్రదేశ్‌పై బహుముఖ ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. IIA భాగస్వామ్యం వలన, అమరావతి కేవలం పరిపాలనా కేంద్రంగా కాకుండా, ఖగోళ, భౌతిక మరియు మెటీరియల్స్ సైన్స్ లో ఉన్నత స్థాయి పరిశోధనా కార్యకలాపాలకు ఒక కేంద్రంగా మారుతుంది. ఈ అత్యాధునిక కేంద్రం యువ విద్యార్థులలో STEM (సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇంజనీరింగ్, మాథమెటిక్స్) రంగాలపై అపారమైన ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తుంది.

దృశ్యపరమైన మరియు లీనమయ్యే అభ్యాస అనుభవాల ద్వారా, ఇది భవిష్యత్తులో అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్తలు మరియు క్వాంటం నిపుణులు రాష్ట్రం నుంచే ఎదగడానికి స్ఫూర్తినిస్తుంది. ఈ ప్రత్యేకమైన ప్రపంచ స్థాయి కేంద్రం సందర్శకులను ఆకర్షించి, సైన్స్ టూరిజాన్ని గణనీయంగా పెంచుతుంది. త్రిముఖ అనుసంధానం: అమరావతికి లబ్ధి క్వాంటం (టెక్నాలజీ) + ఖగోళ శాస్త్రం (అప్లికేషన్) + మెటీరియల్స్ సైన్స్ (బేస్) అనే ఈ త్రిముఖ దార్శనికత అమరావతిని ‘నాలెడ్జ్ హబ్’గా తీర్చిదిద్దుతుంది: క్వాంటం: అధునాతన కంప్యూటింగ్ మరియు సెన్సింగ్ పద్ధతులను అందిస్తుంది. మెటీరియల్స్ సైన్స్: క్వాంటం మరియు ఖగోళ శాస్త్ర అవసరాల కోసం సరికొత్త మెటీరియల్స్‌ను రూపొందించడానికి పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి (R&D)కి దారితీస్తుంది. ఖగోళ శాస్త్రం (IIA): ఈ కొత్త టెక్నాలజీ మరియు మెటీరియల్స్‌ను నిజ జీవితంలో పరీక్షించడానికి (Real-world Testing) మరియు ఉపయోగించడానికి ఒక ఉన్నత స్థాయి వేదికను అందిస్తుంది. ఈ కలయిక వలన ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యార్థులు కేవలం విశ్వం గురించి తెలుసుకోవడమే కాకుండా, భవిష్యత్తు సాంకేతికతకు అవసరమైన కొత్త పదార్థాల రూపకల్పన (Designing New Materials) లో కూడా భాగస్వాములు అవుతారు.

– చాకిరేవు