(నవీన్)
విజయవాడలోని లెనిన్ సెంటర్ పేరు మార్చాలనే ప్రతిపాదన ద్వారా బిజెపి సాంస్కృతిక రాజకీయాలు ఆంధ్రప్రదేశ్ లో బలంగా ప్రవేశించాయి. పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన రోజే బీజేపీ ఆంధ్రప్రదేశ్ అధ్యక్షుడు పీవీఎన్ మాధవ్ ఈ డిమాండ్ చేయడం వల్ల, ఆ పార్టీ ప్రాధాన్యతల్లో పేరు మార్పు ఒకటన్న సంకేతం వెలువడింది. ఆ పేరును ప్రముఖ తెలుగు కవి విశ్వనాథ సత్యనారాయణ సెంటర్ గా మార్చాలని ఆయన అన్నారు.
పేర్లు మార్చాలనే ప్రతిపాదనలు సిద్ధాంతాల మధ్య లోతైన ఘర్షణలను చూపుతాయి. ఇది ప్రభుత్వ అధికారం, చారిత్రక జ్ఞాపకం, ప్రజల సంస్కృతి మధ్య ఉన్న సంక్లిష్ట సంబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది.
సాంస్కృతిక రాజకీయాలు’ అంటే సంస్కృతి, ప్రజల ఆలోచనలు, నమ్మకాలు, అభిప్రాయాలు, అలాగే మీడియా, కళలు – ఇవన్నీ సమాజాన్ని, రాజకీయ అభిప్రాయాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో చెప్పడం. పేరు మార్పు అనేది దేశ గుర్తింపును మార్చడానికి, చరిత్రను తమకు అనుకూలంగా రాయడానికి, ప్రజల జ్ఞాపకాలను నియంత్రించడానికి, తమ సిద్ధాంతాన్ని బలంగా చూపించడానికి ఒక ముఖ్యమైన మార్గం.
హిందుత్వ జాతీయవాదం విస్తరణకు బిజెపి పరివారం భావోద్వేగాలను బలంగా తాకే చరిత్రను, చారిత్రక వ్యక్తుల పేర్లను ఉపయోగిస్తున్నారు. దీంతో దేశంలో మరేపార్టీలో లేని విధంగా సాంస్కృతిక రాజకీయాలను బిజెపి ప్రారంభించింది.
భారతదేశంలో పేర్లు మార్చడం 1947 తర్వాత మొదలైంది. బ్రిటిష్ వలస పేర్లను మార్చాలని అప్పుడు అనుకున్నారు. కానీ 2014 తర్వాత భారతీయ జనతా పార్టీ (బీజేపీ) ప్రభుత్వం వచ్చాక, పేరు మార్పులు ఒక ప్రత్యేక ‘మత-రాజకీయ’ రూపాన్ని తీసుకున్నాయి. హిందుత్వ సిద్ధాంతం దీనికి ఆధారం. ఢిల్లీలో ఔరంగజేబ్ రోడ్డును ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం రోడ్డుగా (2015) మార్చారు. మొఘల్సరాయ్ రైల్వే స్టేషన్ను దీన్దయాళ్ ఉపాధ్యాయ నగర్గా (2018), అలహాబాద్ను ప్రయాగ్రాజ్గా (2018), న్యూ రాయ్పూర్ను అటల్ నగర్గా (2018), ఔరంగాబాద్ను ఛత్రపతి శంభాజీనగర్గా (2023) మార్చారు.
ఇదంతా చూసినపుడు విజయవాడలో లెనిన్ సెంటర్ పేరు మార్చాలని బిజెపి అధ్యక్షుడు మాధవ్ డిమాండ్ ఆవేశపూరితమైనది కాదని, ప్రజల ఆలోచనల్లోకి స్ధానికాంశంతో ఒక ఎమోషన్ ను ప్రవేశపెట్టే పార్టీ పధకంలో భాగమేనని అర్ధం చేసుకోవచ్చు!
లెనిన్కు భారతదేశంతో సంబంధం లేదని, తెలుగు సంస్కృతికి సేవ చేసిన స్థానిక వ్యక్తిని గౌరవించాలని మాధవ్ వాదించారు. అయితే విజయవాడలో 1987 నవంబర్ 1న లెనిన్ విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు. అక్టోబర్ విప్లవం 70వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా ఇది జరిగింది. అప్పటి సోవియట్ ప్రధాని నికోలాయ్ రిజ్కోవ్, భారత ప్రధాని రాజీవ్ గాంధీ, సోనియా గాంధీ ఈ కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు. ఈ కేంద్రం చాలా ఏళ్లుగా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సీపీఐ) మరియు ఇతర వామపక్ష పార్టీలకు ముఖ్యమైన చోటు. ఇది విజయవాడ కమ్యూనిస్ట్ చరిత్రకు గుర్తుగా నిలిచింది.
మాధవ్ మాటలను సీపీఎం తీవ్రంగా ఖండించింది. లెనిన్ సెంటర్ పేరు ప్రజలు ఎంచుకున్నదని, దాన్ని మార్చే హక్కు ఎవరికీ లేదని సీపీఎం రాష్ట్ర కార్యదర్శి సభ్యుడు చి. బాబురావు అన్నారు. విజయవాడలో అన్నీ బెసెంట్, నెల్సన్ మండేలా, మహాత్మా గాంధీ, బి.ఆర్. అంబేద్కర్ వంటి గొప్పవారిని గౌరవించే సంప్రదాయం ఉందని ఆయన గుర్తు చేశారు. మాధవ్ వ్యాఖ్యలు అనవసరమని, అవి విజయవాడ అభివృద్ధికి, ప్రజల ఐక్యతకు హాని చేస్తాయని సీపీఎం నాయకులు హెచ్చరించారు.
ప్రభుత్వం ఈ మార్పులకు కొన్ని కారణాలు చెబుతుంది. భారత సంస్కృతిని తిరిగి తేవడం, పాత పేర్లను తిరిగి పెట్టడం, స్థానిక లేదా జాతీయ చిహ్నాలను గౌరవించడం అంటుంది. కానీ విమర్శకులు మాత్రం ఇవి ప్రజల దృష్టిని రోజువారీ సమస్యల నుండి మళ్లించడానికి చేసే ప్రయత్నం అంటున్నారు. చరిత్రను చెరిపేయడానికి, ఇస్లామిక్ గతాన్ని తొలగించడానికి, ‘హిందుత్వ ఎజెండా’ను అమలు చేయడానికి ఇది ఒక ప్రయత్నంగా చూస్తున్నారు.
పేర్లు మార్చడంపై ప్రజల అభిప్రాయం ఒకేలా ఉండదు. కొందరు మద్దతిస్తే, కొందరు తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తారు. డబ్బు ఖర్చు, గందరగోళం, చరిత్రను లేదా గుర్తింపును చెరిపేయడం వంటివి వారి ఆందోళనలు. అధికారికంగా పేర్లు మారినా, పాత లేదా సాధారణంగా ఉపయోగించే పేర్లే రోజువారీ వాడుకలో నిలకడగా కొనసాగుతాయి.
ఉదాహరణకు, విజయవాడలోని కార్ల్ మార్క్స్ రోడ్డును ప్రజలు ఇప్పటికీ ‘ఏలూరు రోడ్డు’ అనే పిలుస్తారు. అదేవిధంగా, మహాత్మా గాంధీ రోడ్డును ‘బందరు రోడ్డు’గా ప్రసిద్ధి చెందింది. రాజమహేంద్రవరం నగరం 2015లో అధికారికంగా పేరు మార్చబడినప్పటికీ, స్థానికులు ఇప్పటికీ దీనిని ‘రాజమండ్రి’ అనే పిలుస్తారు.
ఈ ఉదాహరణలు ప్రభుత్వం మార్చిన పేర్లకు, ప్రజలు వాడే పేర్లకు మధ్య గణనీయమైన తేడాను చూపిస్తాయి.
చట్టపరమైన మార్పులు జరిగినప్పటికీ, స్థానిక వర్గాల యొక్క లోతుగా పాతుకుపోయిన అలవాట్లు మరియు సాంస్కృతిక అనుబంధాలు తరచుగా పాత, సుపరిచితమైన పేర్లనే నిలబెడతాయి. ఇది ఒక రకమైన సాంస్కృతిక ప్రతిఘటనగా చూడవచ్చు.
పేరు మార్పులు అధికార పార్టీ రాజకీయ లక్ష్యాలకు ఉపయోగపడతాయి. కానీ, ప్రజల పాత అలవాట్లను ప్రాథమికంగా మార్చడంలో, నిజమైన జాతీయ ఐక్యతను పెంచడంలో అవి ఎంతవరకు విజయం సాధిస్తాయో చెప్పలేం.
(రచయిత సీనియర్ జర్నలిస్టు)
About the Author
