ఏఐ బయోమెట్రిక్ ఐడెంటిటీ స్కామ్’ మోసం ఎలా జరుగుతుంది ?

– మోసగాళ్ల బారిన పడకుండా ఉండటానికి ముందు జాగ్రత్తలు

ఒకవేళ మోసం జరిగిన తర్వాత ఏమి చేయాలి?

యాక్ష న్ ప్లాన్

1.అపరిచితుల ఫోన్లను తాకవద్దు: బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ఎవరైనా సహాయం కోరితే,వారి ఫోన్‌ను మీ చేతిలోకి తీసుకోకండి. వారికి కావాలంటే నోటి మాటతో సలహా ఇవ్వండి లేదా వేరే ఎవరినైనా అడగమని చెప్పండి.

2.కెమెరా యాక్సెస్: అపరిచితుల ఫోన్ పట్టుకున్నప్పుడు మీ ముఖం ఆ ఫోన్ కెమెరాకు ఎదురుగా లేకుండా చూసుకోండి.

3.వీడియో కాల్స్ పట్ల జాగ్రత్త : తెలియని నంబర్ల నుండి వచ్చే వీడియో కాల్స్ ఎత్తకండి.ఒకవేళ ఎత్తినా,మీ ముఖం కనిపించకుండా కెమెరాను వేలితో మూసి ఉంచండి.

4.సోషల్ మీడియా ప్రైవసీ : మీ ఫోటోలు, వీడియోలు మరియు వాయిస్ క్లిప్‌లను సోషల్ మీడియాలో ‘Public’ గా కాకుండా ‘Private’ లేదా ‘Friends only’ మోడ్‌లో ఉంచుకోవడం మంచిది. ఎందుకంటే AI క్లోన్ చేయడానికి మీ పాత డేటాను కూడా ఒకవేళ మోసం జరిగిన తర్వాత ఏమి చేయాలి?

యాక్ష న్ ప్లాన్

దురదృష్టవశాత్తూ మీరు ఇలాంటి మోసానికి గురైతే లేదా మీ డేటా చోరీకి గురైందని అనుమానం వస్తే వెంటనే ఈ చర్యలు తీసుకోండి:

1.వెంటనే ఫిర్యాదు చేయండి : ఏ మాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా సైబర్ క్రైమ్ పోలీసులకు సమాచారం అందించండి.

2.బ్యాంకును సంప్రదించండి : మీ బ్యాంక్ ఖాతాలను,క్రెడిట్ కార్డులను తాత్కాలికంగా బ్లాక్ చేయమని కోరండి. మీ బయోమెట్రిక్ సమాచారాన్ని మార్చడం సాధ్యం కాదు కాబట్టి, లావాదేవీలకు ‘OTP’ లేదా ‘PIN’ తప్పనిసరి చేయమని చెప్పండి.

3.ఆధార్ బయోమెట్రిక్ లాక్ : మీ ఆధార్ డేటా దుర్వినియోగం కాకుండా ఉండటానికి mAadhaar యాప్ లేదా UIDAI వెబ్‌సైట్ ద్వారా మీ బయోమెట్రిక్స్‌ను లాక్ చేయండి.

4.ఆధారాలను భద్రపరచండి : మీకు వచ్చిన కాల్స్, మెసేజ్‌లు లేదా ఆ సమయంలో తీసిన ఫోటోలు ఉంటే వాటిని స్క్రీన్ షాట్ తీసి పోలీసులకు సాక్ష్యంగా ఇవ్వండి.

* రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల టోల్ ఫ్రీ నంబర్లు

భారత ప్రభుత్వం మరియు రెండు రాష్ట్రాల పోలీసులు సైబర్ నేరాల కోసం ఉమ్మడి హెల్ప్ లైన్ నంబర్‌ను నిర్వహిస్తున్నారు.

_*నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్ లైన్ 1930 (24/7 అందుబాటులో ఉంటుంది)

కేంద్ర ప్రభుత్వ పోర్టల్ www.cybercrime.gov.in

_*తెలంగాణ సైబర్ క్రైమ్ పోలీస్ 1930 లేదా స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్

ఆంధ్రప్రదేశ్ సైబర్ క్రైమ్ పోలీస్ 1930 లేదా ‘AP Police’ యాప్*_

ముఖ్య గమనిక : సైబర్ నేరం జరిగిన మొదటి 1-2 గంటలు (Golden Hours) చాలా కీలకం. మీరు ఎంత త్వరగా 1930 కి కాల్ చేస్తే, మీ పేరు మీద జరిగిన అక్రమ లావాదేవీలను లేదా లోన్లను ఆపే అవకాశం అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ఈ విషయాన్ని మీ కుటుంబ సభ్యులు మరియు స్నేహితులతో పంచుకోవడం ద్వారా వారిని కూడా ఇటువంటి మోసాల నుండి రక్షించవచ్చు.ఏదైనా సైబర్ క్రైమ్ జరిగితే వెంటనే 1930 కి కాల్ చేయండి లేదా www.cybercrime.gov.in లో ఫిర్యాదు చేయండి.

సేకరణ :నవీన్ నడిమింటి