(నవీన్)
ఆంధ్రప్రదేశ్లో విద్యుత్ రంగం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా స్మార్ట్ మీటర్ల ఏర్పాటు ప్రక్రియ తీవ్ర వివాదానికి, ప్రజాందోళనకు దారితీస్తోంది. ప్రభుత్వం దీనిని విద్యుత్ పంపిణీ వ్యవస్థ (డిస్కం)ల ఆర్థిక పటిష్టత కోసం చేపట్టిన ఒక కీలక సంస్కరణగా చెబుతుండగా, వినియోగదారులు, ప్రతిపక్షాలు మాత్రం దీనిని తమపై మోపిన “స్మార్ట్ బాంబు”గా అభివర్ణిస్తున్నాయి.
దేశవ్యాప్తంగా విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలు భారీ నష్టాలతో సతమతమవుతున్నాయి. సాంకేతిక లోపాలు, విద్యుత్ చౌర్యం, బిల్లింగ్ లోపాలు, బకాయిలు పేరుకుపోవడం వంటి కారణాలతో వాటి ఆర్థిక పరిస్థితి దయనీయంగా మారింది.
ఈ సమస్యను అధిగమించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం “పునరుద్ధరించబడిన పంపిణీ రంగ పథకం” (RDSS)ను ప్రవేశపెట్టింది. ఇందులో భాగంగానే దేశవ్యాప్తంగా పాత మీటర్ల స్థానంలో స్మార్ట్ మీటర్లను, ముఖ్యంగా ప్రీపెయిడ్ విధానాన్ని అమలు చేయాలని రాష్ట్రాలను ఆదేశించింది.
స్మార్ట్ మీటర్ల వల్ల అనేక ప్రయోజనాలున్నాయని అధికారులు చెబుతున్నారు. మీటర్ రీడింగ్లో మానవ ప్రమేయం ఉండదు కాబట్టి, బిల్లులు కచ్చితంగా వస్తాయి. విద్యుత్ చౌర్యాన్ని, సరఫరాలో అంతరాయాలను సులభంగా గుర్తించవచ్చు. ముఖ్యంగా ప్రీపెయిడ్ విధానం వల్ల, సెల్ ఫోన్కు రీఛార్జ్ చేసుకున్నట్లే ముందుగా డబ్బు చెల్లించి విద్యుత్ను వాడుకోవాలి.
దీనివల్ల డిస్కంలకు 100% బిల్లులు వసూలవుతాయి, బకాయిల సమస్యే ఉండదు. ఇది డిస్కంలను నష్టాల నుండి గట్టెక్కించడానికి కీలకమని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. వినియోగదారులు కూడా తమ వాడకాన్ని ఎప్పటికప్పుడు యాప్లో చూసుకుంటూ విద్యుత్ను ఆదా చేసుకోవచ్చని అధికారులు చెబుతున్నారు.
ప్రభుత్వం చెబుతున్న ప్రయోజనాలను ప్రజలు నమ్మడం లేదు. స్మార్ట్ మీటర్ల ఏర్పాటు తర్వాత బిల్లులు విపరీతంగా పెరిగిపోతాయని, ఇది తమపై మోయలేని భారమని వారు ఆందోళన చెందుతున్నారు. ఇప్పటికే ప్రయోగాత్మకంగా మీటర్లు బిగించిన చోట్ల బిల్లులు అమాంతం పెరిగాయని, ఇది “స్మార్ట్ బాంబు” తప్ప మరొకటి కాదని వినియోగదారులు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఈ వివాదానికి ఆజ్యం పోస్తున్న మరో ప్రధాన అంశం కాంట్రాక్టుల కేటాయింపు, ధరల వ్యత్యాసం. ఈ కాంట్రాక్టులను అదానీ గ్రూప్, షిరిడీ సాయి ఎలక్ట్రికల్స్ వంటి సంస్థలకు కట్టబెట్టడంలో భారీ కుంభకోణం జరిగిందని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ఇతర రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే ఆంధ్రప్రదేశ్లో మీటర్ల ధరలు చాలా ఎక్కువగా ఉన్నాయని విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.
ఉదాహరణకు, ఉత్తరప్రదేశ్లో సుమారు ₹3,600 ఉన్న మీటర్ ధర, ఏపీలో కొన్ని రకాల కనెక్షన్లకు ₹35,000 వరకు ఉందని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. మీటర్ ఖర్చుతో పాటు, దాని నిర్వహణ కోసం వినియోగదారుల నుంచి నెలనెలా వాయిదాలు (ఉదాహరణకు, సింగిల్ ఫేజ్కు ₹86) వసూలు చేస్తారనే వార్తలు ఈ ఆందోళనలను మరింత పెంచాయి. ఈ నేపథ్యంలో, అదానీ గ్రూప్పై అమెరికాలో వచ్చిన లంచం ఆరోపణలు, అందులో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రస్తావన ఉండటం ప్రజల అపనమ్మకాన్ని రెట్టింపు చేసింది.
ప్రజల నుండి వెల్లువెత్తుతున్న వ్యతిరేకత నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం, డిస్కంలు వివరణ ఇచ్చే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయి. స్మార్ట్ మీటర్ల ఏర్పాటు వల్ల వినియోగదారులపై ఎలాంటి అదనపు ఆర్థిక భారం పడదని, మీటర్ల కోసం ఎలాంటి రుసుములు గానీ, నెలవారీ వాయిదాలు గానీ వసూలు చేయబోమని విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థల ఛైర్మన్లు స్పష్టం చేశారు. బిల్లులు పెరగవని, ఏపీఈఆర్సీ నిర్దేశించిన టారిఫ్ల ప్రకారమే బిల్లులు వస్తాయని హామీ ఇస్తున్నారు.
రాజకీయంగా అత్యంత సున్నితమైన వ్యవసాయ కనెక్షన్ల విషయంలో ప్రభుత్వం స్పష్టత ఇచ్చింది. “ప్రస్తుతానికి” వ్యవసాయ పంపుసెట్లకు స్మార్ట్ మీటర్లు బిగించడం లేదని, కేవలం ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, పారిశ్రామిక, వాణిజ్య కనెక్షన్లు, నెలకు 200 యూనిట్లకు పైగా వాడే గృహ వినియోగదారులకు మాత్రమే వీటిని ఏర్పాటు చేస్తున్నామని ఇంధన శాఖ మంత్రి స్పష్టం చేశారు.
స్మార్ట్ మీటర్లను బలవంతంగా బిగించబోమని, వినియోగదారుల అంగీకారంతోనే ఏర్పాటు చేస్తామని అధికారులు చెబుతున్నారు. “వద్దంటే మీ ఇష్టం” అనే ధోరణి కనిపిస్తున్నప్పటికీ, ఇది ఎంతకాలం నిలుస్తుందనేది ప్రశ్నార్థకమే.
కేంద్ర ప్రభుత్వ RDSS పథకం ప్రకారం 2025-26 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా పాత మీటర్లన్నీ స్మార్ట్ మీటర్లుగా మారాలి. ఈ నేపథ్యంలో, “వినియోగదారుల తిరస్కరణ” తాత్కాలిక ఉపశమనమే తప్ప, శాశ్వత పరిష్కారం కాకపోవచ్చు.
మొత్తం మీద, స్మార్ట్ మీటర్ల వ్యవహారం సాంకేతికత, ఆర్థిక సంస్కరణలకు మించి ప్రభుత్వ పారదర్శకత, ప్రజా విశ్వాసానికి పరీక్షగా నిలుస్తోంది. కాంట్రాక్టుల కేటాయింపు, ధరల నిర్ణయంపై నెలకొన్న అనుమానాలను నివృత్తి చేసి, ప్రజలకు నమ్మకం కలిగించనంత వరకు, ఈ “స్మార్ట్” రగడ చల్లారేలా కనిపించడం లేదు.
( రచయిత సీనియర్ జర్నలిస్టు)
About the Author
