విద్యుత్ భారానికి ‘బ్రేక్’!

– గతానుభవాల గుణపాఠం, భవిష్యత్తుకు భరోసా!

ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యుత్ రంగం గత ఆరేళ్లుగా విధానపరమైన నిర్ణయాల వల్ల అనేక ఒడిదుడుకులను ఎదుర్కొంటోంది. తాజాగా 2019-24 (జగన్ హయాం) కాలానికి సంబంధించిన రూ. 4,498 కోట్ల ‘ట్రూ-అప్’ భారాన్ని ప్రజలపై వేయకుండా ప్రభుత్వమే భరిస్తుందని APERC ప్రకటించడం ఒక చారిత్రాత్మక ఊరట. అయితే, అసలు ఈ భారం ఎందుకు ఏర్పడింది? గత ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు డిస్కామ్‌ల ఆర్థిక స్థితిని ఎలా దెబ్బతీశాయి? అనే అంశాలను లోతుగా విశ్లేషించాల్సి ఉంది.

PPAల రద్దు: ఒక ఖరీదైన పాఠం

2019లో వైఎస్సార్‌సీపీ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి రాగానే గతంలో కుదుర్చుకున్న సౌర, పవన విద్యుత్ కొనుగోలు ఒప్పందాలను (PPAs) పునఃసమీక్షిస్తామని తీసుకున్న నిర్ణయం రాష్ట్ర విద్యుత్ రంగానికి శాపంగా మారింది.

కేంద్రం అభ్యంతరం: అప్పట్లో కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారులు ఇది “ఒప్పందాల ఉల్లంఘన” అవుతుందని, పెట్టుబడిదారుల నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తుందని హెచ్చరించినా అప్పటి ప్రభుత్వం వెనక్కి తగ్గలేదు.

కోర్టు ఆదేశాలు – అదనపు భారం: జగన్ ప్రభుత్వం పట్టుబట్టి ఒప్పందాలను పక్కన పెట్టడంతో కంపెనీలు కోర్టును ఆశ్రయించాయి. చివరకు న్యాయస్థానాల ఆదేశాల ప్రకారం, విద్యుత్ వాడినా వాడకపోయినా (Fixed Costs) మరియు బకాయిలకు భారీ వడ్డీలతో సహా డిస్కామ్‌లు చెల్లించాల్సి వచ్చింది. ఈ అనవసరపు న్యాయ వివాదాల వల్ల విద్యుత్ సంస్థలపై పడిన వేల కోట్ల భారం, ప్రస్తుత ‘ట్రూ-అప్’ క్లెయిమ్‌లలో ప్రధాన భాగమైంది.

విధానాల మధ్య వ్యత్యాసం: 2014-2026

రాష్ట్రంలో విద్యుత్ నిర్వహణలో రెండు భిన్నమైన పంథాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి:

2014-19 (చంద్రబాబు హయాం): ఐదేళ్లపాటు ఒక్క పైసా విద్యుత్ ఛార్జీ పెంచకుండా స్థిరత్వాన్ని కొనసాగించారు. వినూత్న సంస్కరణలతో రాష్ట్రాన్ని మిగులు విద్యుత్ దిశగా నడిపించారు.

2019-24 (జగన్ హయాం): PPAల వివాదం, పెరుగుతున్న అప్పులు మరియు నిర్వహణ లోపాల వల్ల సుమారు 9 సార్లు ఛార్జీలు పెరిగాయి. పాత బకాయిల భారాన్ని కూడా ప్రజల నుండే వసూలు చేశారు. ఫలితంగా డిస్కామ్‌ల అప్పులు రూ. 1.29 లక్షల కోట్లకు చేరాయి.

ప్రస్తుత నిర్ణయం: గత ప్రభుత్వం సృష్టించిన ఈ ఆర్థిక భారాన్ని ప్రజలపై వేయకుండా, తామే భరిస్తామని ప్రస్తుత కూటమి ప్రభుత్వం నిర్ణయించి ప్రజలకు న్యూ ఇయర్ కానుక ఇచ్చింది.

బార్టర్ సిస్టమ్ మరియు భవిష్యత్ వ్యూహం

ప్రస్తుత ప్రభుత్వం విద్యుత్ నిర్వహణలో సరికొత్త వ్యూహాలను అమలు చేస్తోంది:

బార్టర్ సిస్టమ్: రాష్ట్రంలో విద్యుత్ మిగులు ఉన్నప్పుడు ఇతర రాష్ట్రాల అవసరాలను గుర్తించి వారికి సరఫరా చేయడం, మనకు అవసరమైనప్పుడు వారి నుండి తీసుకోవడం అనే ‘బార్టర్’ విధానాన్ని సమర్థవంతంగా వాడుతున్నారు. దీనివల్ల అధిక ధరకు విద్యుత్ కొనాల్సిన అవసరం తప్పుతోంది.

రూ. 4 యూనిట్ లక్ష్యం: విద్యుత్ సంస్కరణలకు ఆద్యుడైన చంద్రబాబు నాయుడు గారు, విద్యుత్ కొనుగోలు ధరను యూనిట్‌కు రూ. 4 కు తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఈ లక్ష్యం సాకారమైతే, భవిష్యత్తులో ప్రస్తుత ఛార్జీలు మరింత తగ్గే అవకాశం ఉంది.
అవగాహన లేని రాజకీయ నిర్ణయాల వల్ల విద్యుత్ సంస్థలు అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోతే, దాని ఫలితం చివరికి సామాన్యుడిపైనే పడుతుందని గత ఐదేళ్ల అనుభవం నిరూపించింది. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం పాత బకాయిలను తానే స్వీకరించి ప్రజలకు ఊరటనివ్వడం ప్రశంసనీయం. పారదర్శకమైన ఒప్పందాలు, ఆర్థిక క్రమశిక్షణతో వ్యవహరించినప్పుడే ఏపీ విద్యుత్ రంగం మళ్ళీ దేశానికే ఆదర్శంగా నిలుస్తుంది.