చిన్న జీవి.. పెద్ద ప్రమాదం

దోమలు చాలా చిన్న జీవులు అయినప్పటికీ ప్రపంచ ఆరోగ్యానికి పెద్ద సవాలుగా నిలుస్తున్నాయి. ఒక గదిలో లైట్ ఆన్ ఉన్నప్పుడు ఒక పరిస్థితి, లైట్ ఆఫ్ చేసినప్పుడు మరో పరిస్థితి కనిపిస్తుంది. మనం ఉన్నంతసేపు అవి గోడలపై, సీలింగ్‌పై నిశ్శబ్దంగా దాక్కొని సరైన సమయం కోసం వేచి చూస్తాయి. చేతులు, కాళ్లు లేదా చర్మం కనిపించిన చోట వెంటనే దిగిపడి రక్తం పీల్చేస్తాయి. ఇది యాదృచ్ఛికం కాదు, వాటి సహజ జీవన శైలి. చిన్న జీవి అయినా మన ఆరోగ్యంపై భారీ ప్రభావం చూపగలదు.

గుర్తించే శక్తి

దోమలు కేవలం కళ్లతో మాత్రమే మనల్ని గుర్తించవు. మనం ఊదే కార్బన్ డయాక్సైడ్, శరీర వేడి, చెమట వాసనలు, రక్త సువాసన ఇవన్నీ వాటికి సంకేతాలుగా పనిచేస్తాయి. మనిషి వాటికి ఒక లైవ్ సిగ్నల్ టవర్ లాంటివాడు. చీకట్లో కూడా మనం ఊపిరి తీసుకోవడం ఆపము కాబట్టి అవి సులభంగా మన స్థానం గుర్తిస్తాయి. అందుకే లైట్ ఆఫ్ చేసిన వెంటనే దాడి చేసినట్టుగా అనిపిస్తుంది.

రాత్రి ప్రవర్తన

చాలామంది దోమలకు చీకట్లో బాగా కనిపిస్తుందని అనుకుంటారు కానీ ఇది పూర్తిగా నిజం కాదు. పిల్లిలా నైట్ విజన్ దోమలకు ఉండదు. తక్కువ వెలుతురు ఉన్నప్పుడు మాత్రమే కళ్ళు కొంత ఉపయోగపడతాయి. పూర్తి చీకట్లో వాసన మరియు వేడి ప్రధాన మార్గదర్శకాలు. మనం నిద్రలో కదలకుండా ఉండటం వాటికి మరింత అనుకూల పరిస్థితి కల్పిస్తుంది.

బ్లడ్ గ్రూప్ ప్రభావం

కొన్ని పరిశోధనలు O గ్రూప్ ఉన్నవారిని దోమలు ఎక్కువగా ఆకర్షించే అవకాశం ఉందని సూచిస్తున్నాయి. A గ్రూప్ ఉన్నవారిని కొంచెం తక్కువగా ఆకర్షించవచ్చని భావిస్తున్నారు. అయితే ఇది ఖచ్చితమైన నియమం కాదు. ప్రధానంగా కార్బన్ డయాక్సైడ్ స్థాయి, శరీర ఉష్ణోగ్రత, చెమటలోని రసాయనాలు ప్రభావం చూపుతాయి. కాబట్టి బ్లడ్ గ్రూప్ ఒక చిన్న అంశం మాత్రమే.

దోమల రకాలు

ప్రపంచంలో 3500 కంటే ఎక్కువ రకాల దోమలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా Anopheles mosquito మలేరియా వ్యాప్తికి కారణం అవుతుంది. అలాగే Aedes mosquito డెంగ్యూ మరియు చికున్‌గున్యా వ్యాధులను వ్యాప్తి చేస్తుంది. మరొకటి Culex mosquito ఫిలేరియా మరియు మెదడు జ్వరానికి కారణమవుతుంది. ప్రతి రకం దోమకు ప్రత్యేక లక్షణాలు మరియు ప్రమాదాలు ఉంటాయి.

ప్రమాదకర వ్యాధులు

దోమల వల్ల మలేరియా, డెంగ్యూ, చికున్‌గున్యా, ఫిలేరియా, జపనీస్ ఎన్సెఫలైటిస్ మరియు జికా వంటి వ్యాధులు వ్యాపిస్తాయి. ప్రతి సంవత్సరం లక్షలాది మంది ఈ వ్యాధులతో బాధపడుతున్నారు. కొన్ని వ్యాధులు ప్రాణాపాయం కలిగించగలవు. చిన్న కాటు పెద్ద అనారోగ్యానికి దారి తీస్తుంది. అందుకే ముందస్తు జాగ్రత్తలు అత్యంత అవసరం.

జంతువులపై ప్రభావం

దోమలు కేవలం మనుషులనే కాదు పశువులు, కుక్కలు, కోళ్లు, మేకలు మరియు అడవి జంతువులపై కూడా ప్రభావం చూపుతాయి. వీటికి రక్తహీనత, వైరల్ వ్యాధులు మరియు బలహీనత కలుగుతుంది. వ్యవసాయం మరియు పశుసంవర్ధక రంగాలపై కూడా ఆర్థిక ప్రభావం ఉంటుంది. కాబట్టి ఇది మొత్తం జీవరాశికి ఒక సవాలుగా మారింది. ప్రకృతి చక్రంలో భాగమైనప్పటికీ నియంత్రణ అవసరం ఉంది.

నివారణ

నీళ్లు నిల్వ ఉండనివ్వకపోవడం, కిటికీలకు మెష్ అమర్చడం, మస్కిటో నెట్ ఉపయోగించడం మరియు ఇంటి చుట్టూ శుభ్రత పాటించడం అత్యంత ముఖ్యమైన చర్యలు. పూర్తి చేతుల దుస్తులు ధరించడం కూడా రక్షణ కల్పిస్తుంది. దోమలు చిన్న జీవులు అయినప్పటికీ వాటి ప్రభావం చాలా పెద్దది. జాగ్రత్తగా ఉంటేనే ఆరోగ్యం మన చేతుల్లో ఉంటుంది. చిన్న జీవిని తక్కువ అంచనా వేయకుండా అప్రమత్తంగా జీవించడం మన బాధ్యత.