రష్యా విద్యా వ్యవస్థలో పరీక్షలో పొందగలిగే అత్యధిక మార్కు 5. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే—విద్యార్థి పూర్తిగా ఖాళీ జవాబు పత్రం సమర్పించినా కూడా వారికి 2 మార్కులు ఇస్తారు.
మాస్కో యూనివర్సిటీలో చదువుతున్న నా మొదటి రోజే ఇది తెలిసినప్పుడు నేను నిజంగా ఆశ్చర్యపోయాను. నాకు అది అర్థం కాలేదు. ఎవరో ఏమీ రాయకపోతే వారికి సున్నా ఇవ్వకూడదా అనిపించింది.
ఆసక్తితో నేను డా. థియోడర్ మెద్రాయేవ్ను అడిగాను, “సార్, ఏమీ రాయకపోయినా విద్యార్థికి 2 మార్కులు ఇవ్వడం ఎలా సరైనది?”
డా. మెద్రాయేవ్ చిరునవ్వు నవ్వారు. ప్రశాంతంగా చెప్పారు, “సున్నా అంటే అస్థిత్వం లేకపోవడం. ఒక వ్యక్తి ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు అతను ఎలా సున్నా అవుతాడు? ఆలోచించండి—కేవలం క్లాస్కు రావడానికే ఒక విద్యార్థి ఎంత శ్రమ చేస్తాడు? బహుశా తెల్లవారుజామున చలిలో లేచి, బస్సు లేదా ట్రామ్ లేదా రైలులో నిలబడి ప్రయాణించి వచ్చి ఉంటాడు. ఖాళీ పేపర్ ఇచ్చినా, అతను వచ్చాడంటే ప్రయత్నించాడు అన్నమాట.
అలా ఉంటే నేను అతనికి సున్నా ఎలా ఇవ్వగలను?” అతను ఇంకా చెప్పారు, “విద్యార్థి జవాబులు రాయలేకపోయి ఉండవచ్చు. కానీ అందుకని అతని శ్రమ అంతా తుడిచేయాలా? రాత్రిళ్లు మేల్కొని చదివిన రోజులు, కొనుకున్న నోటుబుక్లు, తెరిచిన పుస్తకాలు, చేసిన కష్టాలు—ఇవన్నీ మరిచిపోవాలా?
కాదు నా ప్రియమైనవాడా. మనిషి ఎప్పుడూ సున్నా కాదు. సున్నా ఇచ్చినప్పుడు మనం వారి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని దోచుకుంటాం, వారి లోపలి అగ్నిని ఆర్పేస్తాం. ఉపాధ్యాయులుగా మన లక్ష్యం వారిని మళ్లీ మళ్లీ లేవనెత్తడం—లొంగిపోవడానికి కాదు.”
నేను మౌనంగా విన్నాను. ఆ క్షణంలో నా లోపల ఏదో కదిలింది. అప్పుడే నాకు అర్థమైంది—విద్య అనేది కేవలం మార్కుల గురించో, జవాబుల గురించో కాదు. విద్య అనేది మనుషులను బ్రతికించడం, వారి శ్రమను గుర్తించడం, ఆశను కాపాడడం.
ఆ రోజు డా. మెద్రాయేవ్ నాకు ఒక గొప్ప సత్యం నేర్పారు:
విద్య అనేది కేవలం జ్ఞానాన్ని పంచడం కాదు—మానవత్వాన్ని ఆచరించడం.
సున్నా మార్కు చాలా సందర్భాల్లో విద్యార్థులకు మృత్యుఘంటలా మారుతుంది. ఆ పేపర్ మీద సున్నా చూసినప్పుడు భయం పెరుగుతుంది, ఆసక్తి తగ్గుతుంది, చదువు మీద ద్వేషం పుడుతుంది. కానీ ఒక ఉపాధ్యాయుడి బాధ్యత ప్రోత్సహించడం, ధైర్యం చెప్పడం— “నీవు చేయగలవు. మళ్లీ ప్రయత్నించు.”
ఖాళీ జవాబు పత్రానికైనా కనీస మార్కులు ఇస్తే మనం చెప్పేది ఇదే—
“నీవు సున్నా కాదు. నీవు విలువైనవాడివి. నీవు ఇంకా చేయగలవు. ఈసారి గెలవలేదు అంతే—మళ్లీ ప్రయత్నించు.”
అదే నిజమైన విద్య.
విద్యార్థి భవిష్యత్తు ఉపాధ్యాయుడి చేతుల్లోనే ఉంటుంది. ఉపాధ్యాయులు కొంచెం మరింత మానవత్వంతో ఆలోచిస్తే, సంఖ్యలకంటే శ్రమను చూస్తే, చాలా నిరుత్సాహపడిన విద్యార్థులు మళ్లీ కలలు కనే ధైర్యం పొందుతారు.
ఈ కథ రష్యాకే పరిమితం కాకూడదు—ప్రపంచమంతా ఉన్న ఉపాధ్యాయులతో పంచుకోవాలి. ఎందుకంటే సున్నా మార్కు అనేది విద్య కాదు. చాలా సందర్భాల్లో అది ఒకరి ప్రయాణానికి ముగింపు.
ఎవరైనా ప్రయత్నిస్తున్నంతకాలం, వారికి కనీసం ధైర్యం ఇవ్వాలి, కనీసం గుర్తింపు ఇవ్వాలి.
రష్యాలో చదువుతున్న ఒక గుర్తు తెలియని విద్యార్థి రచన.
మీకు నచ్చిన ఒక ఉపాధ్యాయునితో దీన్ని పంచుకోండి—మన విద్యా వ్యవస్థలో ఒక చిన్న కానీ అర్థవంతమైన మార్పుకు ఇది కారణమవుతుందేమో.
– దుక్కా ఆదినారాయణ
About the Author
