– ఆర్మీ మాజీ చీఫ్ జనరల్ మనోజ్ నరవాణే విచారం
తన అప్రచురిత పుస్తకం ‘ఫోర్ స్టార్స్ ఆఫ్ డెస్టినీ’ విషయంలో, తన మాటలను అనవసరంగా ఉటంకించి, తనను ఈ వివాదంలోకి లాగడం సమంజసం కాదని మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ మనోజ్ నరవాణే విచారం వ్యక్తం చేశారు.
అయితే, ఆ వివాదం గడిచిపోయిందని, తాను దానిని అధిగమించి, తన శక్తిని ఇతర పుస్తకాలపై కేంద్రీకరించానని ఆయన తెలిపారు. తనను వివాదంలోకి లాగారని పేర్కొంటూ పరోక్షంగా రాహుల్ గాంధీపై ఆయన విమర్శలు చేశారు.
“ఆ పుస్తకాన్ని పూర్తిగా పరిశీలించే వరకు నిలిపివేయమని రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రచురణకర్తను కోరింది. నన్ను నేను చూసుకుంటే, ఆ విషయం అక్కడితో ముగిసింది. నేను ముందుకు సాగిపోయాను. కాబట్టి అది ముగిసిన అధ్యాయం. నన్ను అనవసరంగా ఉటంకించడం, అప్రచురిత పుస్తకాన్ని వెలుగులోకి తీసుకురావడం—పరోక్షంగా నన్ను కూడా వెలుగులోకి తీసుకురావడం—సమంజసం కాదని నేను భావిస్తున్నాను,” అని నరవాణే ఒక ఇంటర్వ్యూలో తెలిపారు.
ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరిలో, ఆ పుస్తకం ఇంకా ప్రచురితం కానందున, లోక్సభలో కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీని దానిలోని కొన్ని భాగాలను ఉటంకించకుండా నిలిపివేశారు. 2020 భారత్- చైనా సంఘర్షణకు సంబంధించిన “ఫోర్ స్టార్స్ ఆఫ్ డెస్టినీ” పుస్తకంలోని ఒక అధ్యాయం, చైనా దురాక్రమణను ఎదుర్కొనే నిర్ణయాన్ని రాజకీయ నాయకత్వం పూర్తిగా సాయుధ దళాలకే వదిలేసిందని సూచించడంతో ఆ పుస్తకం వివాదాన్ని రేకెత్తించింది.
తూర్పు లడఖ్లో చైనా దళాలు ముందుకు చొచ్చుకు వస్తున్న తరుణంలో, నరవాణే రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్, అజిత్ దోవల్లతో సహా అగ్ర నాయకత్వం నుండి స్పష్టమైన ఆదేశాల కోసం అత్యవసరంగా ప్రయత్నించినట్లు ఆ ప్రతిష్టంభన కథనం సూచిస్తుంది. పరిస్థితి క్షీణిస్తున్నప్పటికీ, ఫిరంగి దాడులతో ప్రతిస్పందించడానికి భారత సైన్యం సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, కాల్పులు జరపడానికి తనకు స్పష్టమైన అనుమతి లభించలేదని ఆయన పేర్కొన్నారు.
ఆ కథనం ప్రకారం, నరవాణే మూడోసారి ఫోన్ చేసిన తర్వాత తిరిగి ఫోన్ చేస్తానని రక్షణ మంత్రి హామీ ఇచ్చారు. ప్రధానమంత్రితో మాట్లాడిన తర్వాత సింగ్ తిరిగి ఫోన్ చేయగా, ఆయన కేవలం “జో ఉచిత్ సమఝో, వో కరో” (మీకు ఏది సముచితమనిపిస్తే అది చేయండి) అని ఆదేశించి, నిర్ణయాన్ని సైన్యానికే వదిలేశారు. ఇది “పూర్తిగా సైనిక నిర్ణయం” అని ఆ కథనం పేర్కొంది.
ఇదిలా ఉండగా, తాను ఇప్పటికే రెండు పుస్తకాలు రాశానని, మూడవది త్వరలో విడుదల కానుందని జనరల్ మనోజ్ నరవాణే తెలిపారు. రూపా పబ్లికేషన్స్ ప్రచురించిన ఆయన తాజా పుస్తకం, “ది క్యూరియస్ అండ్ ది క్లాసిఫైడ్: అన్ఎర్తింగ్ మిలిటరీ మిత్స్ అండ్ మిస్టరీస్”, భారత సైన్యం, నౌకాదళం, వైమానిక దళానికి సంబంధించిన గాథలు, చరిత్రలలోని కొన్ని అత్యంత ఆసక్తికరమైన విషయాలను అన్వేషిస్తుంది.
ఈ పుస్తకంలో, నరవాణే సర్వసాధారణమైన సైనిక వందనం ‘జై హింద్’ మూలాలను స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం నుండి భారత సాయుధ దళాలు దానిని స్వీకరించే వరకు గుర్తించారు. ‘జై హింద్’ను మొదట భారత వైమానిక దళం ఉపయోగించిందని, ఆ తర్వాతే సైన్యం, నావికా దళం దానిని స్వీకరించాయని ఆయన తెలిపారు. వాస్తవానికి వందనం చేసే ప్రామాణిక పద్ధతి నిశ్శబ్దంగా ఉండేదని, రెజిమెంట్లు ‘సత్ శ్రీ అకాల్’ లేదా ‘రామ్ రామ్’ వంటి తమ సొంత వందనాలను జోడించేవని ఆయన తెలిపారు.
“మొదట వైమానిక దళమే ‘జై హింద్’ చెప్పడం ప్రారంభించింది. ఇప్పుడు మూడు సేవల్లోనూ దానిని అనుసరిస్తున్నాము. వందనం చేసేటప్పుడు ‘జై హింద్’ అంటాము. ఉపన్యాసాలలో కూడా ‘జై హింద్’ అని పలకరిస్తాము. కానీ ఈ ‘జై హింద్’ ఎక్కడి నుండి వచ్చింది? దీనికి చాలా లోతైన మూలాలు ఉన్నాయని మీరు గ్రహిస్తారు. అది నాకు కూడా ఒక కొత్త విషయం. కాబట్టి దాని గురించి నాకు కూడా తెలియదు. నేను ‘జై హింద్’ అని లక్షల సార్లు చెప్పి ఉంటాను,” అని నరవాణే వివరించారు.
మాజీ సైన్యాధిపతి, అస్సాం రెజిమెంట్ సైనికుడైన బద్లురామ్, పెడోంగి అనే సైనిక కంచర గాడిద గాథలను వివరిస్తున్నారు. 1944లో కోహిమా యుద్ధంలో బద్లురామ్ మరణించాడు.కానీ అతని మరణానంతరం కూడా అతనికి కేటాయించిన రేషన్లు వస్తూనే ఉన్నాయి. ఇది ముట్టడిలో ఉన్న ఆ కంపెనీ యుద్ధంలో ప్రాణాలతో బయటపడటానికి సహాయపడింది.
ఈ కథ బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అధికారి మేజర్ ఎం.టి. ప్రోక్టర్ను ప్రేరేపించి, ఆయన “బద్లురామ్ కా బదన్” అనే ఉత్సాహభరితమైన పాటను రచించారు. ఈ పాట అస్సాం రెజిమెంట్ అనధికారిక గీతంగా మారింది. వారి కార్యక్రమాలలో దీనిని ఆలపిస్తారు. “…ఆ పాటలో ‘బద్లురామ్ కా బదన్ జమీన్ కే నీచే హై. లేకిన్ ఉస్కా రేషన్ హమ్ ఖాతే హై’ అనే పంక్తులు ఉంటాయి. అది చాలా ప్రసిద్ధ గీతంగా మారింది.
“అది చాలా ఉత్సాహభరితమైన పాట, దానికి మీరు నృత్యం చేయవచ్చు. అది మీలో మనోధైర్యాన్ని పెంచుతుంది. ప్రజలు ఈ పాటను విన్నప్పటికీ, బహుశా భారత చరిత్ర గమనాన్ని మలుపు తిప్పిన ఒక వాస్తవ యుద్ధంలో దీనికి ఇంత లోతైన మూలాలు ఉన్నాయని చాలా తక్కువ మందికి తెలుసు,” అని ఆయన వివరించారు.
About the Author
