తెలంగాణలో హిందుత్వ ఒక్కటే బిజెపికి విజయం తెస్తుందా?

(ఒక విమర్శనాత్మక రాజకీయ–సామాజిక విశ్లేషణ )

తెలంగాణలో మోదీ- బిజెపి ఇటీవల ప్రదర్శిస్తున్న రాజకీయ దూకుడు ఒక కీలక ప్రశ్నను ముందుకు తెస్తోంది — హిందుత్వ ఒక్కటే తెలంగాణలో బిజెపి ని అధికారానికి తీసుకెళ్తుందా? దీనికి సమాధానం అంత సులభం కాదు. తెలంగాణ కేవలం ఉత్తర భారతంలోని కొన్ని రాష్ట్రాల్లా మత ధ్రువీకరణతో మాత్రమే రాజకీయ ఫలితాలు మారే భూమి కాదు. ఈ రాష్ట్ర రాజకీయ మనస్తత్వం ప్రాంతీయ గౌరవం, కుల సమీకరణలు, ఫ్యూడల్ అవశేషాలు, సంక్షేమ రాజకీయాలు, పట్టణ–గ్రామీణ విభేదాలు, సామాజిక భావోద్వేగాలతో బలంగా ముడిపడి ఉంది.

బిజెపి విస్తరణ ప్రయత్నాలు దూకుడుగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, తెలంగాణలో పార్టీ ఇంకా పూర్తి స్థాయి సామాజిక బలం సాధించలేకపోయింది. పార్టీకి ఉన్న అతిపెద్ద బలం మోదీ జాతీయ ఆకర్షణ అయితే, అతిపెద్ద బలహీనత బలమైన స్థానిక రాజకీయ వ్యవస్థ లేకపోవడమే. తెలంగాణ సమాజంలో ఇప్పటికీ నిజాం కాలపు ఫ్యూడల్ ప్రభావం, భూస్వామ్య సంస్కృతి, కుల ఆధారిత ప్రభావాలు, స్థానిక ఆశ్రయ రాజకీయాలు కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి.

హైదరాబాద్ అంతర్జాతీయ ఐటీ నగరంగా ఎదిగినా, గ్రామీణ తెలంగాణలో రాజకీయాలు ఇంకా స్థానిక నేతల ప్రభావం, కుల సమీకరణలు, సంక్షేమ ప్రయోజనాలు, ప్రాంతీయ భావోద్వేగాల చుట్టూనే తిరుగుతున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో హిందుత్వ నినాదాలు మాత్రమే సమాజాన్ని పూర్తిగా మార్చలేవు.

చరిత్రపరంగా తెలంగాణ రాజకీయాలు జాతీయ భావజాలం కంటే ప్రాంతీయ ఆత్మగౌరవం ఆధారంగా అభివృద్ధి చెందాయి. తెలంగాణ ఉద్యమం కూడా అన్యాయం, స్వాభిమానం, వనరుల పంపిణీ, సాంస్కృతిక గుర్తింపు వంటి అంశాలపై నిర్మితమైంది. అదే భావోద్వేగం తరువాత కేసీఆర్ నాయకత్వంలోని బీఆర్‌ఎస్ కి బలమైంది. ఇప్పటికీ తెలంగాణలో చాలా మంది ఓటర్లు ఢిల్లీ ఆధారిత రాజకీయ కథనాలను కొంత అనుమానంతోనే చూస్తారు. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ బలమైన రాష్ట్రాల మాదిరిగా ఇక్కడ బిజెపికి దశాబ్దాల కేడర్ నిర్మాణం లేదా సామాజిక పాతుకుపోయిన వేర్లు ఇంకా లేవు.

స్థానిక నాయకత్వ సంక్షోభం బిజెపికి మరో పెద్ద సమస్య. పార్టీలోకి వచ్చిన పలువురు నేతలు సిద్ధాంత నిబద్ధత కంటే అధికార అవకాశాల కోసం వచ్చినట్లుగా కనిపిస్తున్నారు. వారిలో చాలామంది గతంలో కాంగ్రెస్ లేదా బీఆర్‌ఎస్ రాజకీయ సంస్కృతిలో పెరిగినవారే. అందువల్ల వ్యక్తిగత వర్గ పోరు, అధికారం కోసం అంతర్గత పోటీ, సమన్వయ లోపం స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ తరహా క్రమశిక్షణ గల కేడర్ వ్యవస్థ తెలంగాణ బిజెపి లో పూర్తిగా కనిపించడం లేదు. మీడియా దూకుడు ఉన్నా, ప్రజల మధ్య దీర్ఘకాలిక అనుబంధం ఇంకా బలహీనంగానే ఉంది.

హైదరాబాద్ మరియు కొన్ని పట్టణ ప్రాంతాల్లో మత రాజకీయాలు బిజెపి కి కొంత మద్దతు పెంచిన విషయం నిజమే. హిందూ మధ్యతరగతి, జాతీయత భావజాలం, మత గుర్తింపు రాజకీయాలను పార్టీ సమర్థంగా వినియోగించింది. అయితే తెలంగాణ సామాజిక నిర్మాణం ఈ వ్యూహానికి పరిమితులను కూడా విధిస్తోంది. ముస్లిం జనాభా అనేక నియోజకవర్గాల్లో రాజకీయంగా ప్రభావవంతమైనది. అదే సమయంలో బిసి లు, దళితులు, గ్రామీణ పేదలు ఎక్కువగా సంక్షేమం, ఉపాధి, స్థానిక నాయకుడి అందుబాటు వంటి అంశాలను ప్రాధాన్యంగా చూస్తారు. తెలంగాణ ఓటరు సాధారణంగా భావోద్వేగ విశ్వసనీయతను, ప్రత్యక్ష ప్రయోజనాన్ని ఎక్కువగా కొలుస్తాడు.

మరో వాస్తవం ఏమిటంటే, మోదీ జాతీయ ప్రజాదరణ తెలంగాణలో పూర్తిగా ఎన్నికల ఆధిపత్యంగా మారడం లేదు. ఆయన సభలకు జనసందోహం వచ్చినా, అది స్థానిక బిజెపి అభ్యర్థులపై పూర్తి విశ్వాసంగా మారడం లేదు. తెలంగాణ ఓటరు జాతీయ నాయకుడిని గౌరవిస్తూ కూడా స్థానికంగా వేరే పార్టీకి ఓటు వేయగల రాజకీయ స్వభావం కలిగి ఉన్నాడు. అందుకే బిజెపి భారీ ప్రచారం చేసినా, నిరంతర ఎన్నికల స్థిర విజయాన్ని ఇంకా సాధించలేకపోతోంది.

ఇక రేవంత్‌రెడ్డి నాయకత్వంలోని కాంగ్రెస్ ప్రస్తుతం బీఆర్‌ఎస్ వ్యతిరేకతతో పాటు సంప్రదాయ కాంగ్రెస్ సామాజిక వర్గాల మద్దతును కూడా పొందుతోంది. గ్రామీణ తెలంగాణలో కాంగ్రెస్‌కు ఇప్పటికీ బలమైన గుర్తింపు ఉంది. బిజెపి ముందు ఉన్న అసలు సవాలు కేవలం కాంగ్రెస్‌ను ఓడించడం కాదు; కాంగ్రెస్ సామాజిక జ్ఞాపకాన్ని, బీఆర్‌ఎస్ ప్రాంతీయ భావోద్వేగాన్ని రెండింటినీ అధిగమించడం.

చివరికి తెలంగాణ ఇప్పుడు మూడు రాజకీయ నమూనాల మధ్య పోటీ భూమిగా మారుతోంది:

* కాంగ్రెస్ సంక్షేమ రాజకీయాలు,
* బీఆర్‌ఎస్ ప్రాంతీయ ఆత్మగౌరవ రాజకీయాలు,
* బిజెపి హిందుత్వ–జాతీయత రాజకీయాలు.

అయితే తెలంగాణ రాజకీయ ఆత్మ ఇప్పటికీ ప్రాంతీయత, సామాజిక సంక్లిష్టత, కుల సమీకరణలు, భావోద్వేగ ప్రాయోగికత చుట్టూనే తిరుగుతోంది. బిజెపిను ఒక జాతీయ శక్తిగా రాష్ట్రం స్వీకరించవచ్చు. కానీ తెలంగాణ తన రాజకీయ స్వరూపాన్ని పూర్తిగా హిందుత్వానికి అప్పగిస్తుందా అన్నది ఇంకా స్పష్టంగా లేదు. బిజెపి భవిష్యత్తు కేవలం మోదీ కరిష్మాపై కాకుండా — నిజమైన స్థానిక నాయకత్వం, ప్రజల నమ్మకం, సామాజిక కలయిక, మరియు తెలంగాణ భావజాలాన్ని ఎంతగా అర్థం చేసుకుంటుందన్న దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

-మండగిరి శివప్రసాద్
(రిటైర్డు ఐపిఎస్)