అమెరికా నేడు ఒక అసౌకర్యకరమైన మార్గమధ్యంలో నిలిచింది—స్వేచ్ఛా ప్రజాస్వామ్యానికి కాపలాదారిగా భావించుకునే తన స్వరూపం, అంతర్గత కల్లోలంతో ఘర్షణపడుతోంది. ఒకప్పుడు అపూర్వంగా కనిపించిన రాజకీయ హింస, ఇప్పుడు ప్రమాదకరమైన సాధారణత్వాన్ని సంతరించుకుంది. జనవరి 6 క్యాపిటల్ దాడి నుండి తరచూ జరుగుతున్న సామూహిక కాల్పుల వరకు—అసంతృప్తి ఆయుధం ధరించి, విభేదం మిలిటెన్సీ వైపు మళ్లుతున్న ఒక పరిస్థితిలో దేశం చిక్కుకుపోయినట్లు కనిపిస్తోంది.
ఈ సంక్షోభానికి మూలంలో ఒక తీవ్రమైన విరోధాభాసం ఉంది: స్వేచ్ఛను గొప్పగా చెప్పుకునే సమాజం, అదే సమయంలో వినాశకర సాధనాలను నియంత్రించడంలో విఫలమవుతోంది. రాజ్యాంగంలోని రెండవ సవరణను దాదాపు సిద్ధాంతపరమైన కట్టుబాటుతో అర్థం చేసుకోవడం వల్ల “సడలింపు గన్ సంస్కృతి” పెరిగింది. దీనివల్ల కేవలం ఆయుధాల కలిగి ఉండటమే కాకుండా, సామాన్య ప్రజా జీవితంలో కూడా ఆయుధాల సాధారణీకరణ జరిగింది. రాజకీయ లాబీయింగ్తో గాఢంగా ముడిపడిన ఆయుధ పరిశ్రమ, ఈ అనుమతుల వాతావరణంలో విస్తరిస్తోంది—ప్రజా భద్రత చర్చలు చట్టసభల వద్ద నిలిచిపోతుండగా, ఈ రంగం లాభాలు పెరుగుతూనే ఉన్నాయి.
ఈ పరిశ్రమ పరిమాణం విస్తృతమైనది. ప్రపంచ ఆయుధ ఎగుమతుల్లో సుమారు 35–40 శాతం అమెరికా వాటా. లాక్హీడ్ మార్టిన్, రేథియాన్ టెక్నాలజీస్, నార్త్రాప్ గ్రమ్మన్, బోయింగ్ డిఫెన్స్, జనరల్ డైనమిక్స్ వంటి దిగ్గజాలు గ్లోబల్ మార్కెట్ను ఆధిపత్యం చేస్తున్నారు. సంవత్సరానికి సుమారు 800–900 బిలియన్ డాలర్ల రక్షణ ఖర్చు—ఇతర దేశాల ఖర్చులను కలిపినా దీనికి సమానంగా ఉండదు. “మిలిటరీ-ఇండస్ట్రియల్ కాంప్లెక్స్”గా పిలవబడే ఈ వ్యవస్థ, సంఘర్షణలను కొనసాగించే ఆర్థిక-రాజకీయ ప్రయోజనాలను సృష్టిస్తోందని విమర్శకులు అంటున్నారు.
ఇది కేవలం ఆయుధాల సమస్య కాదు—వ్యవస్థలపై ఒత్తిడి కూడా. ఇంటెలిజెన్స్, భద్రతా సంస్థలు తమ శక్తివంతమైన సామర్థ్యాలున్నప్పటికీ, ఒంటరి ఉగ్రవాదులు, అస్పష్ట సిద్ధాంతాలతో కూడిన ముప్పులను ముందుగానే అడ్డుకోవడంలో విఫలమవుతున్నాయి. బయటి శత్రువులకు రూపొందించిన భద్రతా నిర్మాణం, ఇప్పుడు అంతర్గత విభేదాలకు తగినట్టు మార్పులు చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి. ప్రపంచాన్ని పర్యవేక్షించగల దేశం, తన అంతర్గత అస్థిరతను ముందుగానే అంచనా వేయలేకపోవడం విరోధాభాసంగా కనిపిస్తోంది.
ఆర్థిక అంశాలు ఈ పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టం చేస్తున్నాయి. ద్రవ్యోల్బణం, పెరుగుతున్న అసమానతలు, మధ్యతరగతి క్షీణత—సామాజిక ఆందోళనలను పెంచుతున్నాయి. ఇవి జాతి వివక్షతో ముడిపడి, చరిత్రాత్మక గాయాలను మళ్లీ తెరపైకి తీసుకువస్తున్నాయి. సమాన హక్కుల వాగ్దానం ఇంకా పూర్తి కాలేదనే భావన బలపడుతోంది.
అమెరికా ప్రస్తుతాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే, దాని గతాన్ని కూడా పరిశీలించాలి. హిరోషిమా, నాగసాకిపై అణు బాంబుల విధ్వంసం—మానవతా విలువలను మించిపోయిన వ్యూహాత్మక నిర్ణయానికి చిహ్నంగా నిలిచింది.
తర్వాతి దశాబ్దాల్లో కూడా జోక్య విధానాలు కొనసాగాయి. వియత్నాం యుద్ధం, క్యూబా సంక్షోభం, ఇరాక్ యుద్ధం, ఆఫ్ఘానిస్తాన్ నుంచి ఉపసంహరణ—ఇవన్నీ అధిక జోక్యం, తర్వాత వెనుకడుగు అనే ధోరణిని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
ఇరాన్ సమస్య, పశ్చిమ ఆసియా ఉద్రిక్తతలు—ప్రపంచంపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతున్నాయి. చమురు ధరలు, గ్యాస్ సరఫరాలు, ఎరువుల కొరత—ప్రపంచ దక్షిణ దేశాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ప్రాంతీయ సంఘటనలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక అస్థిరతకు దారితీస్తున్నాయి.
శీతయుద్ధ కాలంలో మరియు తరువాత అమెరికా విధానాల్లో కొన్ని తీవ్రవాద గుంపులను వ్యూహాత్మకంగా ఉపయోగించిందన్న ఆరోపణలు ఉన్నాయి. సోవియట్ వ్యతిరేక పోరాటంలో ఆఫ్ఘానిస్తాన్లో ఏర్పడిన నెట్వర్కులు తరువాత అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదంగా మారడం—తాత్కాలిక వ్యూహాలు దీర్ఘకాలిక సమస్యలుగా మారే ప్రమాదాన్ని చూపింది.
నైతికత మరియు వ్యూహం మధ్య ఈ ద్వంద్వం, అమెరికాపై ద్వంద్వ ప్రమాణాల ఆరోపణలకు దారితీసింది. వాణిజ్య విధానాలు, ఆంక్షలు, వీసా నియమాలు—అమెరికా ప్రయోజనాలను ప్రాధాన్యపరుస్తున్నాయని విమర్శలు ఉన్నాయి. డోనాల్డ్ ట్రంప్ కాలంలో ఈ భావన మరింత పెరిగింది. రక్షణాత్మక విధానాలు, భాగస్వామ్య దేశాలపై వ్యాఖ్యలు—దౌత్య సంబంధాలను ప్రభావితం చేశాయి.
శీత యుద్ధం నుండి ఇప్పటి వరకు, అమెరికా ప్రపంచ సమస్యల్లో తీర్పు చెప్పేవాడిగా, పాల్గొనేవాడిగా వ్యవహరించింది. కొందరు దీన్ని నియమాధారిత వ్యవస్థగా చూస్తే, మరికొందరు దీనిని ఆధిపత్య రాజకీయంగా భావిస్తున్నారు. ఆంక్షలు, ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు—సహకారం కంటే నియంత్రణ సాధనాలుగా మారుతున్నాయని విమర్శలు ఉన్నాయి.
అయితే, ఈ కథనం ఏకపక్షం కాదు. అమెరికా వ్యవస్థలో స్వీయ సరిదిద్దుకునే సామర్థ్యం ఉంది—స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ, స్వేచ్ఛా మీడియా, ఎన్నికల మార్పులు. జాత్యహంకార వ్యతిరేక ఉద్యమాలు, గన్ నియంత్రణ పోరాటాలు—సామాజిక చర్చలను మలుస్తున్నాయి.
కాబట్టి, అమెరికాను పూర్తిగా విఫల వ్యవస్థగా పిలవడం సరైంది కాదు. అది ఒక పోరాటంలో ఉన్న వ్యవస్థ—ఆదర్శాలు, వాస్తవాల మధ్య సంఘర్షణలో ఉన్న దేశం. రాజకీయ హింస, ఆయుధ పరిశ్రమ ప్రభావం, అంతర్జాతీయ జోక్యాలు—ఇవి అన్నీ కలిసి ఒక సంక్లిష్ట దృశ్యాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి.
చివరగా, అమెరికా ప్రయాణం ఒక హెచ్చరికగా నిలుస్తోంది. శాంతి కోసం చేసిన ప్రయత్నాలు అస్థిరతకు దారితీసిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఆధిపత్యాన్ని స్థాపించాలనే ప్రయత్నం, అదే సమయంలో నైతిక ఆధికారాన్ని దెబ్బతీసింది. ఇదే నాగరికతపై మిగిలిన గాయం—శక్తి మరియు నీతి మధ్య సుదీర్ఘ సంఘర్షణకు ప్రతిబింబం.
– మండగిరి శివప్రసాద్
( రిటైర్డు ఐపిఎస్)
About the Author
