హోర్ముజ్ జలసంధి .. అగ్నిపథంలో ప్రపంచ ఆర్థిక శిరాశూలం

– అస్థిర సంధి.. అగ్నిజ్వాలల్లో శాంతి మాయాభాసం

హోర్ముజ్ జలసంధి — ప్రపంచ ఆర్థిక గుండె చప్పుడు. పర్షియన్ గల్ఫ్ నుంచి ఉద్భవించే చమురు-వాయు ప్రవాహాలు ఈ సన్నని జలసంధి గుండా ప్రతిరోజూ భూమండలాన్ని నడిపిస్తున్నాయి. కేవలం 33 కిలోమీటర్ల వెడల్పు — కానీ ప్రభావం అనంతం. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో దాదాపు ఐదో వంతు, ఎల్‌ఎన్‌జి లో సుమారు 20 శాతం — ఈ ఒక్క ద్వారం గుండా ప్రవహిస్తుంటే, ఇది మార్గం కాదు, మహాశక్తుల శ్వాసనాళం.

ఈ ద్వారం మూసుకుపోతే, అది సముద్రపు అలల ఆగిపోవడం కాదు — ఆర్థిక వ్యవస్థల ఊపిరి ఆడకపోవడం. నేటి యుద్ధ సంధ్యలో, ఇక్కడ ఒక్క అడ్డంకి కూడా ప్రపంచాన్ని కంపింపజేస్తోంది. 2026 ఏప్రిల్ నాటికి పెరిగిన ఉద్రిక్తతలు, రవాణాలో తీవ్ర అంతరాయం, నౌకాశ్రయాల నిశ్శబ్దం — ఇవన్నీ కలిసి 95 శాతం వరకు ట్రాఫిక్ పడిపోవచ్చనే భయం, చమురు ధరల అగ్నిజ్వాలలను రెచ్చగొడుతోంది.

ఇదే యుగం — శాంతి మాటలలో, యుద్ధ వాస్తవం. అమెరికా ఇరాన్ మధ్య కుదిరిన సంధి, వెలుపల ప్రశాంతత, లోపల అగ్నిపర్వతం. ఇది ముగింపు కాదు — అది తుఫాను మధ్యలో ఒక క్షణిక నిశ్శబ్దం మాత్రమే. సంధి పుట్టుకలోనే విభేదం — ఒకే ఒప్పందానికి రెండు భావనలు. “విరమణ” ఒకరికీ సంపూర్ణ నిశ్చలత, మరొకరికీ వ్యూహాత్మక విరామం. ఈ విరోధమే శాంతి విత్తనాన్ని పుట్టుకలోనే వాడగొడుతోంది.

హోర్ముజ్ — ఈ నాట్యంలో కేంద్రబిందువు. అమెరికా దాన్ని అంతర్జాతీయ జలమార్గంగా భావిస్తే, ఇరాన్ దాన్ని తన ప్రభావ వలయంగా కాపాడుకోవాలనుకుంటోంది. ఇంధనం ఇక్కడ సరుకుకాదు — అది శక్తి, అది ఆయుధం, అది ఆధిపత్య భాష.

ప్రపంచ పటంలో ఇతర చోక్ పాయింట్లు కూడా ఇదే కథ చెబుతున్నాయి —

Strait of Malacca — తూర్పు-పశ్చిమ వాణిజ్య నాడి;
Suez Canal — యూరప్-ఆసియా మధ్య సమయపు వంతెన;
Bab-el-Mandeb Strait — ఎర్ర సముద్రం ప్రవేశద్వారం;
Panama Canal — అట్లాంటిక్-పసిఫిక్ కలయిక;
Strait of Gibraltar — సముద్రాల సంధి.

ఈ సన్నని జలదారాలు — ప్రపంచ వాణిజ్యానికి గొంతునాళాలు. ఇక్కడ ఒక్క అడ్డంకి, అక్కడే ప్రపంచ వ్యాపారానికి శ్వాస ఆడకపోవడం.
ఈ యుద్ధం రెండు దేశాల మధ్య కాదు — ఇది ప్రాంతీయ అగ్నిజ్వాల. లెబనాన్‌లో హెజ్‌బొల్లా, యెమెన్‌లో హూతీలు, ఇజ్రాయెల్ చర్యలు — ఇవన్నీ కలిసి సంధిని తంతుల్లా చీల్చుతున్నాయి. ఒకచోట మంట చెలరేగితే, మరొకచోట శాంతి కూలిపోతుంది.

నేటి యుద్ధాల్లో సంధి అంటే ముగింపు కాదు — అది “విరామ బటన్”. శక్తి సేకరణకు విరామం. అమెరికా వ్యూహం ఒక వైపు, ఇరాన్ స్వాధీనం మరోవైపు — ఈ విభేదం సంధిని నిలవనివ్వదు.

అణు కార్యక్రమం — ఈ కథలో గాఢ గాయం. నియంత్రణ కోరే ప్రపంచ శక్తి, స్వావలంబనను కాపాడుకునే దేశ సంకల్పం — ఈ విరోధం సంధి పునాదిని కదిలిస్తోంది.

ఈ అగ్నిపథం ప్రతిధ్వని — ప్రపంచ గృహాల్లో వినిపిస్తోంది. ఇండియా వంటి దేశాల్లో, చమురు ధరల పెరుగుదల రూపాయి పతనంగా మారి, ద్రవ్యోల్బణంగా ప్రజలపై భారమవుతోంది. LPG ధరల మంట, ఎరువుల కొరత, ఖరీఫ్ పంటలపై నీడ — ఇవన్నీ హోర్ముజ్ అలల దెబ్బలు.
సరఫరా గొలుసులు విరిగితే, పెట్టుబడులు తగ్గితే, ఆర్థిక వృద్ధి మందగిస్తుంది. కొనుగోలు శక్తి క్షీణిస్తే, సమాజ అసమానతలు పెరుగుతాయి. ఇది కేవలం ఆర్థిక సంక్షోభం కాదు — ఇది జీవన సంక్షోభం.

ఆర్థిక నిపుణుల హెచ్చరిక ఘోషిస్తోంది —
“యుద్ధం ఆగినా, దాని ప్రతిధ్వని సంవత్సరాలపాటు మార్మోగుతుంది.”
నాలుగైదు సంవత్సరాల ఇంధన సంక్షోభం — ప్రపంచ ఆర్థిక పునర్నిర్మాణానికి సంకేతం.
ఇదే యుగ సత్యం —
చోక్ పాయింట్లు ఇప్పుడు విధి బిందువులు,
వాణిజ్య మార్గాలు ఇప్పుడు శక్తి రంగస్థలాలు,
ఇంధనం ఇప్పుడు ఆధిపత్య శస్త్రం,
సంధి ఇప్పుడు మాయాభాసం.
చివరగా —
శాంతి లేకుండా ఆర్థికం నిలవదు.
సమతుల్యత లేకుండా ప్రపంచం నిలబడదు.
గాలి మళ్లీ కదిలితే —
హోర్ముజ్ అలలు మళ్లీ అగ్నిగా ఎగసిపడతాయి;
ప్రపంచం మళ్లీ ఆ అగ్నిపథంలో నడవాల్సిందే

– మండగిరి శివప్రసాద్
( రిటైర్డు ఐపిఎస్)