ఇటీవలి కాలంలో మలయాళ సినిమా పునరుజ్జీవం—సరళత, కథా ప్రాధాన్యం, సాహసోపేత సృజనాత్మకత—తెలుగు సినిమার నిర్మాణాత్మక బలహీనతలను మళ్లీ బహిర్గతం చేసింది. కేరళలో సినిమా కథా సమగ్రత, సమాన భాగస్వామ్యంతో ముందుకు సాగుతుంటే, తెలుగు సినిమా మాత్రం కొద్దిమంది తారలు, పెద్ద నిర్మాతలు, స్థిరపడ్డ వర్గాల ఆధిపత్యంలో చిక్కుకుపోయినట్టు కనిపిస్తోంది. ప్రజల సాంస్కృతిక వేదికగా ఉండాల్సిన రంగం, క్రమంగా ఒక మూసివేత కోటగా మారింది—అవకాశాలు పరిమితం, ప్రవేశం నియంత్రితం, సృజనాత్మకతకు ఊపిరాడనివ్వని పరిస్థితి.
మూల సమస్య ప్రతిభ లోపం కాదు; ప్రోత్సాహక వ్యవస్థలో వక్రీభవనం. తెలుగు సినిమా ఆర్థిక నిర్మాణం కొద్దిమంది తారల పారితోషికాల చుట్టూ తిరుగుతోంది. వారి పారితోషికాలే బడ్జెట్లో భారీ భాగాన్ని మింగేస్తుండటంతో, రచయితలు, సాంకేతిక నిపుణులు, జూనియర్ కళాకారులు, చిన్న నిర్మాతలకు ఆర్థిక స్థలం లేకుండా పోతోంది. ఫలితంగా కథ కంటే కేవలం వాణిజ్య వినోదం కోసం తయారయ్యే చిత్రాల పరంపర కొనసాగుతోంది.
వెలుగుల వెనుక మరో వాస్తవం ఉంది—ఈ రంగాన్ని నిలబెట్టే కార్మిక వర్గం అనిశ్చితిలో జీవిస్తోంది. రోజువారీ కూలీలు, అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్లు, లైట్ బాయ్స్, సెట్స్ కార్మికులు, జూనియర్ ఆర్టిస్టులు—వారికి ఒప్పంద భద్రత లేదు, సామాజిక రక్షణ లేదు, గౌరవప్రద వేతనాలు లేవు. వారి కష్టం లేకుండా సినిమా నిలబడదు; కానీ వారి స్థానం అట్టడుగునే. సమాజాన్ని ప్రతిబింబించాల్సిన సినిమా, ఇక్కడ అసమానతలనే ప్రతిబింబిస్తోంది.
తారల ఆధిపత్యం రిస్క్ తీసుకునే ధైర్యాన్ని కూడా తగ్గించింది. కథలు తారల ఇమేజ్కు అనుగుణంగా మారుతున్నాయి; దర్శకులు సృజనాత్మక నాయకులుగా కాకుండా తారల ప్రతిష్ఠను కాపాడే వారిగా మారుతున్నారు. కొత్తవారికి అవకాశాలు మూసుకుపోతున్నాయి. చిన్న సినిమాలు తీసినా, థియేటర్లలో ప్రదర్శన అవకాశాలు దాదాపు దొరకడం లేదు—స్క్రీన్లు పెద్ద సినిమాలే ఆక్రమిస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితిలో పరాజయం ప్రతిభ లేకపోవడం వల్ల కాదు; వ్యవస్థపరమైన నిరాకరణ వల్ల.
ఇక్కడి నుంచి విమర్శ పరిష్కార దిశగా సాగాలి.
ప్రభుత్వం, రాజకీయ వ్యవస్థకు ఇది కేవలం పర్యవేక్షణ విషయం కాదు; నిర్మాణాత్మక సంస్కరణల అవసరం. చిన్న, మధ్యస్థ సినిమాలకు కనీస ప్రదర్శన హక్కులు కల్పించే విధానం తీసుకురావాలి. కంటెంట్ ఆధారిత సినిమాలకు పన్ను రాయితీలు ఇవ్వాలి. అసమాన పారితోషికాలను నియంత్రించే విధానాలు ఉండాలి. కార్మికులకు కనీస వేతనాలు, బీమా, ఒప్పంద భద్రత కల్పించే సంక్షేమ మండలి చట్టబద్ధంగా ఏర్పడాలి. ప్రభుత్వం ప్రేక్షకుడిలా కాకుండా సమతుల్యాన్ని నెలకొల్పే శక్తిగా మారాలి.
పెద్ద తారలు, నిర్మాతలు, దర్శకులు తమ బాధ్యతను గుర్తించాలి. అధిక పారితోషికాలు, ఆర్భాట ఖర్చులు విజయ సూచికలు కావు; అవి అసమతుల్యతకు సూచనలు. తారలు తమ పారితోషికాలను తగ్గించాలి. నిర్మాతలు చిన్న సినిమాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టాలి. దర్శకులు సృజనాత్మక స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరిగి పొందాలి. కొత్తవారికి మార్గదర్శకత్వం, లాభాల్లో భాగస్వామ్యం వంటి చర్యలు తీసుకుంటేనే రంగం సమతుల్యం అవుతుంది.
థియేటర్ యజమానులు, మల్టీప్లెక్స్లు కూడా బాధ్యత వహించాలి. పెద్ద సినిమాలకు మాత్రమే ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం చిన్న సినిమాల గొంతు నులిమేస్తోంది. స్వతంత్ర సినిమాలకు కనీస ప్రదర్శన సమయం కేటాయించాలి. టికెట్ ధరలలో సౌలభ్యం, వివిధ ప్రదర్శన విధానాలు అమలు చేయాలి. ప్రదర్శన రంగం కూడా సమాన అవకాశాలను కల్పించాలి.
మీడియా, విమర్శకులు తమ పాత్రను పునర్మూల్యాంకనం చేయాలి. తారల ప్రచారానికి మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, మంచి కంటెంట్కు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. విమర్శ సత్యనిష్ఠంగా ఉండాలి—ఆర్భాటాన్ని ప్రశ్నించాలి, ప్రతిభను ప్రోత్సహించాలి. సినిమా సంభాషణను ఆరోగ్యకరంగా మార్చాలి.
సోషల్ మీడియా ఒకవైపు అంధాభిమానాన్ని పెంచుతున్నా, మరోవైపు మార్పుకు వేదికగా మారగలదు. చిన్న సినిమాలను ప్రోత్సహించడం, నిజమైన కంటెంట్ను వెలుగులోకి తేవడం ద్వారా ఇది సమతుల్య శక్తిగా మారవచ్చు.
ప్రేక్షకులు—అంతిమ నిర్ణేతలు—తమ ఎంపికలతో రంగాన్ని మార్చగలరు. కేవలం ఆర్భాటం కాకుండా కథను, కొత్త ప్రయత్నాలను ఆదరిస్తేనే మార్పు సాధ్యం.
సంస్కరణలకు వ్యతిరేకంగా కొందరు సినిమా మార్కెట్ ఆధారిత రంగమని వాదిస్తారు. కానీ మార్కెట్ కూడా అవకాశాలు, ప్రదర్శన, శక్తి నిర్మాణాలపై ఆధారపడుతుంది. అవి కొద్దిమందిలో కేంద్రీకృతమైతే, మార్కెట్ స్వేచ్ఛ కోల్పోతుంది.
చివరికి తెలుగు సినిమా సంక్షోభం కేవలం పరిశ్రమకు సంబంధించినది కాదు; అది సామాజిక ప్రతిబింబం. లాభం కోసం సారాన్ని కోల్పోతే, ఆధిపత్యం కోసం సమానత్వాన్ని త్యజిస్తే, ఆ రంగం లోపల నుంచే ఖాళీ అవుతుంది.
సినిమా విఫలమైతే తారలు మసకబారడం కాదు—అదృశ్యమవుతారు. ఆధిపత్యం అన్యాయం మాత్రమే కాదు; అది స్థిరంగా ఉండదు. తెలుగు సినిమాను కాపాడాలంటే తారలను కూల్చడం కాదు; వ్యవస్థను సమతుల్యం చేయడం అవసరం—వేలాది కనిపించని చేతుల శ్రమతో వెలిగే వెలుగును నిలబెట్టడం అవసరం.
ఇప్పటికైనా స్పష్టమైన పిలుపు—సంస్కరణలు చేయాలి, అవకాశాలను పంచాలి, సినిమాను పునర్నిర్మించాలి. లేదంటే తెర మాయమవుతుంది—కథల కొరత వల్ల కాదు, న్యాయం లేమి వల్ల!.
– మండగిరి శివప్రసాద్
(రిటైర్డు ఐపిఎస్)
About the Author
